czerwiec

Muzeum Etnograficzne, zakładki do książek, bilety wstępu

Rozpoczął się czerwiec, najbardziej magiczny miesiąc w roku. To czas przejścia wiosny w lato, to najkrótsza noc w roku, tajemniczy kwiat paproci, legendy, baśnie, czas miłości, ognia, wody, śpiewów, tańca… I noc kupały, najpiękniejsza noc w roku!!!

Muzeum Etnograficzne Kraków, zakładki do książek, bilety

Czerwiec – nazwa miesiąca pochodzi od czerwca polskiego , czyli małego owada o purpurowej barwie, dzięki któremu możliwe było wyrabianie pigmentu o kolorze nazwanym później czerwonym.

,, Czerwiec jest to ziarnko, które w Polsce zbierają w maju spod korzonków ziemi. Tego najwięcej zbierają koło Łowicza, Rawy, Warszawy, iż tam taki zwyczaj, bo jednak wszędzie w Polsce tego dosyć, ale o to nie dbają. Są ziarnka czerwone, niewielkie […] Te ziarenka kopią w ziemi spod korzonków; w maju kwitną, a gdy przyjdzie czerwiec, tedy obrócą się w robaczki i wylecą. Te robaczki świecą w noc czerwcową i zowią je też ludzie pospolicie czerwcami. W Wenecji jest to rzecz droga, bo za funt tych ziarenek musi dać cztery funty weneckie, za drugi pięć, niemal nasz złoty. To dlatego piszę, aby się jęli wszyscy to zbierać, albowiem czerwiec polski jest najszlachetniejszy. Tym farbują rzeczy kosztowne, jedwabne, w Wenecji: a rzeczy
jedwabne, które farbują czerwcem polskim, zowią Kermezyn. […] Te ziarnka czerwcowe nie są to korzonki ani ziele. Jest to nasienie, które na swym miejscu zostawia on chrobaczek […] Albowiem już w kwietniu poczyna się mnożyć, gdy wszystkie
rzeczy poczynają ożywać, a gdy przyjdzie czerwiec, tedy już urośnie; a tak zostawiwszy pęcherzyk, w którym był, wylata, zostawiając nasienie. ” – Marcin z Urzędowa, prof. Akademii Krakowskiej, kompendium botaniczne, Herbarz polski. 

Więcej o historii czerwca polskiego, można przeczytać w obszernym artykule Antoniego Mączaka link .

Posted in home | Leave a comment

Muzeum Etnograficzne Kraków cz. 3

Muzeum Etnograficzne Kraków, matka boska, figura

Etnograficzna kolekcja dzieł sztuki ludowej. 

Muzeum Etnograficzne Kraków, matka boska

Sztuka ludowa to wszystko co wytworzyła ludność niższych warstw społecznych. Zaliczamy do niej malarstwo, rzeźbę oraz rzemiosło. Dzielimy na sztukę przedstawiającą i sztukę zdobniczą. Dzieła przedstawiane, ukazują zazwyczaj sakralne motywy, zaś dzieła zdobnicze to wszystko to co upiększało życie na wsi, czyniąc go bardziej kolorowym.

Muzeum Etnograficzne Kraków, matka boska, figurka

Matka Boska Skępska, Polska, XIX wiek.

Muzeum Etnograficzne Kraków, ptak gliniany

Polska rzeźba ludowa to najstarsza historycznie dziedzina sztuki ludowej. Podstawowym elementem rzeźbiarskim było drewno ( lipa, olcha, opola, sosna ), kamień, a nawet węgiel, wszystko to pokrywano farbami olejnymi.

Muzeum Etnograficzne Kraków, cerkiew

Drewniany kościół.

Muzeum Etnograficzne Kraków, zbawka, konik

Zabawka.

Muzeum Etnograficzne Kraków, Nikofor, malarstwo, sztuka

Obrazy Nikifora – przedstawiciela prymitywizmu.

Od dzieciństwa malował. Stworzył kilkadziesiąt tysięcy obrazów. Uważał, że dzieło jest wtedy skończone, kiedy on sam zrobi mu ramkę. Jego malarstwa są bardzo wrażeniowe, kolorystyczne i impresjonistyczne. Dla niego najważniejsza była barwa , mniej istotny był temat. Zazwyczaj wykonywał pejzaże z Krynicy, później cerkwie. Do swoich obrazów, używał najtańszych akwarelek, takich jakie stosują dzieci w szkole. Sztukę postrzegał, jako zapomnienie, w swoim nędznym, bezdomnym życiu.

Jego matka bardzo często, jak był dzieckiem, brała go do pobliskiej cerkwi i upewniała, że ikony, które się w niej znajdowały, są autorstwem jego ojca, dlatego Nikifor postanowił, że on także zostanie artystą. Praca wypełniała mu całe dnie, jego obrazki są bardzo czasochłonne, dokładne, szczegółowe. Wykonywał je, seryjnie, najpierw szkicował, następnie wypełniał kolorem. Najczęściej malował na murku przed kościołem w Krynicy. Nikifor miał bardzo bogate życie wewnętrzne,przedstawiał życie religijne,  świętych, a siebie między nimi, często w osobie biskupa, lub autoportretu.  Najlepiej czuł się w cerkwi, najbliżej Boga. Swoje malarstwo traktował jako wysłannictwo, coś świętego, można powiedzieć, że było rozmową z Bogiem.

Największe zbiory jego sztuki można znaleźć w Muzeum Nikifora Romanówka. Oprócz rysunków , można tam zobaczyć także jego warsztat malarski, pieczątki, czapki, okulary, laskę i najważniejszą skrzynie, na której spał, a w środku trzymał cały swój dorobek życia oraz swoją sztukę. W pewnym okresie jego życia, ktoś ukradł mu skrzynie, niestety została znaleziona pusta, a setki malarstw przepadły.

Sława międzynarodowa Nikifora, zaczęła się od wystawy w Paryżu, następnie Amsterdamie, Izraelu. Jego paleta stała się bardzo wciągająca, magnetyczna, co zachwyciło cały świat. Pejzaże są praktycznie szare, ale z małymi elementami kolorystycznymi. 

Posted in home | 8 komentarzy

Muzeum Etnograficzne Kraków cz. 2

Muzeum Etnograficzne Kraków, Boże Narodzenie

Życie codzienne na wsi.

Kukioła – pieczywo obrzędowe na chrzciny, oraz elementy wystroju izby wigilijnej ( łańcuch, poduszki, gałązki jedliny z kwiatami bibułkowymi ).

Muzeum Etnograficzne Kraków, lalka ze słomy

Lalka ze słomy, owinięta tkaniną. 

Muzeum Etnograficzne Kraków, zabawka drewniana

Drewniana zabawka.

Muzeum Etnograficzne Kraków, zabawki drewniane, konik

Malowany drewniany koń.

Muzeum Etnograficzne Kraków, przędzarka

Krosno tkackie.

Muzeum Etnograficzne Kraków, zabawkiZabawki.

Muzeum Etnograficzne Kraków, chata

Wystrój izby krakowskiej z okresu międzywojennego. Cała izba jest pomalowana w motywy kwiatowe. Przepiękny pająk wiszący nad ołtarzykiem to nie tylko dekoracja , ale także  element magiczny, gdyż wierzono, że  chronił domostwo przed złem. 

Muzeum Etnograficzne Kraków, wieniec dożynkowy

,, Po długim okresie przygotowawczej pracy, nadchodzi wreszcie gorąco oczekiwana pora sprzętu, Na przednówku, gdy brak chleba daje się we znaki, chłopi dosłownie marzą o okresie żniw, jako o wielkim oczekującym ich święcie, Jest to jednak dla nich święto pracy w możliwie najściślejszym znaczeniu tego wyrażenia. Sprzęt, zwłaszcza w krajach posługujących się do dziś dnia sierpem, należy do najcięższych robót gospodarczych ”. – Kazimierz Moszyński, Kultura ludowa Słowian, 1967

Używanie sierpa podczas żniw należało do kobiet. Jedną ręką trzeba było chwytać łodygi przy samej ziemi, a drugą żąć. 

Powyżej, fragment wieńca dożynkowego z pięknymi makami zrobionymi z bibuły. Obok chleba, wieniec jest najważniejszym symbolem dożynek. Jest on wyrazem dumy i radości z zebranych plonów, dlatego starano się, aby był jak najpiękniejszy i okazały. Ma on symbolizować urodzaj i dostatek, dlatego oprócz zbóż wplata się w niego owoce, kwiaty, warzywa, przyozdabia wstążkami czy jarzębiną. 

Aby powstał taki wieniec, należy najpierw zrobić konstrukcję z wikliny, tradycja zakazuje używania drutów , do jego stworzenia można używać jedynie elementów pochodzących z natury. 

Posted in home | 8 komentarzy

Muzeum Etnograficzne Kraków cz. 1

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe

Stroje ludowe.

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe,strój rzeszowski

Strój rzeszowski.

Gorset – uszyty z aksamitu,sznurowany lub zapinany na małe haftki. Ozdobiony cekinami i koralikami w różnych kolorach.

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe,strój krakowski, Bronowice

Strój krakowski – Bronowice.

Gorset i katana uszyte z sukna lub aksamitu, bogato zdobione.  Do zdobienia używano: guziczków na nóżce (przeważnie czerwonych), różnorodnych koralików i cekinów, metalowych i jedwabnych tasiemek, wstążeczek, pasmanterii i chwostów.

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe,strój łemków

Strój Łemków.

Gorset zdobiony haftowanymi wstążkami i tasiemkami. Na plecach i ramionach zarzucona tzw. płachta, podwójny płat białego sukna, złożony na pół. 

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe, chusty, koronka, hafty

Fragment koszuli haftowanej z koszuli ze stroju ludowego Kraków – Bronowice.

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe,strój krzczonowski

Strój krzczonowski, lubelski.

Niebieski kaftan wyszywany tasiemkami, cekinami i guzikami. Piękne haftowane wstążki.

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe, górali śląskich istebna podhalańskich

Stroje górali śląskich . Beskid Śląski. 

Kobiety zazwyczaj nosiły okrycia głowy w postaci chust, które różnie wiązały, pod brodą albo na karku – ten drugi typ wiązania stosowało się najczęściej zimą. Kobiety zamężne codziennie, bez względu na okazję, musiały mieć zakrytą głowę. 

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe,strój krakowski,

Strój krakowski.

Gorset – uszyty z czarnego sukna, lub aksamitu, haftowano na nim motywy kwiatowe, dodawano chwosty, guziki mosiężne, a później również cekiny. U dołu doszywano liczne kaletki, które rozkładały się na biodrach, tworząc idealny kształt klepsydry. Strój zawsze uzupełniała biżuteria, przeważnie czerwone korale.

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe,wstążki (2)

Haftowane wstążki.

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe,strój opoczyński

Strój opoczyński.

Strój w paski haftowany, haftem opoczyńskim z zgeometryzowaną formą, pojawiającym się na mankietach, kołnierzach i kieszeniach.  Dla ochrony przed zimnem kobiety nosiły zapaski naramienne, w paski, zarzucane na głowę lub ramiona i zawiązywane za pomocą krajki na piersiach lub pod brodą.

Muzeum Etnograficzne Kraków, stroje ludowe,strój opoczyński, haft

W Muzeum Etnograficznym w Krakowie można podziwiać przede wszystkim liczne pamiątki i artefakty obrazujące życie polskiej wsi oraz kulturę ludową we wszelkich jej przejawach.

W muzeum spędziłam kilka godzin, szkicując, oglądając i przestudiowując element po elemencie stroje ludowe, rzeczy codziennego użytku, sprzęty gospodarcze, zabawki, wystroje wnętrz  itp. Dzisiaj pierwszy post z muzeum. Umieściłam w nim kilka zdjęć elementów strojów ludowych z różnych regionów Polski. Są to wybrane przeze mnie szczegóły, które najbardziej mi się spodobały.

Polskie stroje ludowe, odznacza różnorodność tkanin, haftów, zdobień, form. Wspaniałe jest to jak kobiety z każdego rejonu Polski inaczej wiązały chusty. Strój pełnił bardzo ważną rolę – nie tylko mówił o terenie zamieszkania właściciela, ale również o jego statusie społecznym, małżeńskim lub religijnym. Wyróżniał się doborem dodatków , biżuterii, butów. Każdy rejon ma swój krój gorsetu, sukni, spodni czy kaftanów. Kolorowe chusty, czerwone korale, kierpce, pawie pióra, filc, jedwab, aksamit, kaszmir czy liczne koronki – to tylko niektóre, elementy przepięknych strojów ludowych.

Posted in home | 3 komentarze